Romanlar aslen Kuzey'in ıslandı bir hal nedeni hala kesin olarak bilinmeyen bir şekilde binli yıllarda önce İran'a Anadolu'ya Oradan da dünyaya yayılmışlar.
Bugün Türkiye'de 2 milyon nüfusları olduğu düşünülmektedir en yoğun yaşadıkları yer ise Avrupa 15 milyona yakın Roman bugün avrupa topraklarında dolaşıp durmaktadır.
Tarih boyunca Romanlar ezilen azınlıklar tarafından bile ezilen bir halk oldu nerede bir savaş ve katliam yaşansa ilk kurbanları her zaman onlardı İkinci Dünya Savaşı'nda bile Naziler tarafından 500 bine yakın Roman toplama kamplarında katledilmiştir.
Hiçbir zaman komşu hakları tarafından kabul görmemiş ve korkulan tabu olarak yaklaşılan bir toplum haline gelmişlerdi Osmanlı zamanında ise Romanlar genellikle Göçebe yaşayan bir toplulukdu O dönemlerde kadınlar falcılık, bohçacılık, dansçılık erkekler ise Kalaycılık, hayvan yetiştiriciliği, tamircilik ya da komedyenlik yapardı Göçebe yaşadıkları için kendilerini bağlanmayacak olan gündelik işler seçmişlerdir.
Ancak İstanbul'da Ata binmeleri ve belli saatlerin dışına çıkmalarını cezası net bir şekilde ölümdü devlet özelliklede 17. yüzyıldan itibaren Romanların Türkiye'ye gelmelerini engellemeye çalışmış ve 1800'lü senelerde Fransa İtalya gibi ülkelerden İstanbul'a başlayan Roman Göçü'nün de önüne geçmeye uğraşmıştır.
Romanlar Osmanlı belgelerinde çingene, kıpti, iyi buji, yani Müslim bazen de şopar diye geçerdi arşivlerimizde Romanlar konusunda binlerce yazışma vardır.
Bu yazışmaların çoğu Romanların sebep oldukları asayiş sıkıntıları ile ilgili geri kalanı da alınacak tedbirlerle ilgili bazı dönemlerde ise Avrupa'da bir insanın Roman olduğunun bilinmesi bile idam edilmesi için yeterliydi Büyü ve fal denildiğinde aklımıza ilk önce Romanlar gelir Osmanlı döneminde Hanımlar Özellikle de İstanbul hanımları geçmişte şehrin çeşitli semtlerinde dolaşan ve bakla falı olan kadınların Oturup geleceklerini öğrenmek istermiş Dertlerine ve sıkıntılarına karşı Hoca efendilerin yahut üfürükçülerin okumaları çare olmayınca çingene büyücülerden Medet ummuşlar tarih boyunca hiçbir zaman Romanların savaşa girdiği başka toplumları asimile etmeye çalıştığı görülmemiştir zaten nüfuslarının her zaman az olduğu ve mal mülk biriktirmek gibi alışkanlıkları olmadığı da hesaba katılınca tek dertleri hayatta kalabilmek olmuştur.
Dünya romanları ise genellikle kendi kurdukları gettolarda yaşıyor kendi içlerinde ne kadar çok kavga ederlerse etsinler sadece bir arada rahat bir düzen kurabildikleri için yine birbirlerinden kopamıyor olay sayede dünyanın her yerine dağılmalarına sözlü ve yazılı gelenekleri olmamasına tüm baskı ve katliamlara rağmen asimile olmadan ayakta kalmayı başardılar Türkiye ve Asya'daki Romanların zenginliğini de dahil olmak üzere çoğunluğu genellikle gecekondu mahallelerinde yaşarken Fransa ve İngiltere'de kiler karavan kamplarında yaşıyor özellikle Fransa ve İngiltere'de Birleşmiş Milletler'in baskısıyla çingenelere birçok özel hak tanınmıştır.
Devlet onlardan elektrik ve su faturası alma her çingene haklanına konaklayabileceği biri araziler tahsis eder çingenelerin milyonlarca dolarlık servetiyle olanlar bile lüks karavanlar da yaşamaya devam ediyor Fransa ve İngiltere'de karavan kamplarına girdiğinizde sıra sıra dizilmiş borçları görünce şaşırmayın Amerika'daki Romanların yaşantısı ise çok daha sıradışı karavan kampları gibi devasa malikaneler de yaşayanlar dahi var.
Hatta bazı Roman mahalleleri sadece lüks malikaneler den oluşuyor Romanlar dünyada sistematik eğitime en az önem veren haklardan biridir üniversiteyi bitirmiş bir roman görmek çok ama çok düşük bir ihtimal bu Türkiye'de de Amerika'da Avrupa'da da böyle neden böyle oldu bir Muamma ancak aile e-devlet'ten daha çok değer veren Romanlar erken yaşta evlilik yapmaları ile daha hep tartışma konusu oldular çoğunlukla kızları 18 yaşına gelmeden önce duygusal bağ kurdukları ilk kişiyle evleniyorlar erkeklerde yine aynı yaşlarda etkili yönelik ilk adımları atıyor.
Avrupa ve Amerika'da yasalar buna engel olsa da devletler bir şekilde kabullenmek zorunda kalmış evliliklerin diğer yarısı ise kaçarak yapılıyor.
Hayatlarındaki en önemli şeylerden ikisi ise müzik ve dans Afrika'ya da gitseniz Antartika'ya da gitseniz bir Romanla karşılaşırsanız dans ve yaklaşımıyla Hemen öne çıkarlar her ülkede kendilerine has dans ve müzik kültürleri oluşturmayı başarmışlardır.
Hatta dünyaca ünlü olan ve İspanya'dan yayılan Flamenko dansı bir roman dansıdır zaten İspanya gibi ülkelerde Roman kültürünü büyük etkileri her açıdan görülebilir.Romanlar ve artık eskiye gömülen isimleri ile çingenelerin en seçkin sınıfını müzisyenler oluşturmaktadır Belki de tarih boyunca hep acı çektikleri için baskıyı o şekilde hafifletmişlerdi.
Türkiye'de İzmirli Taylan, Kibariye, Tarık Mengüç, Kobra Murat, Hüsnü Şenlendirici, onlardan sadece birkaçıdır ünlü futbolcu Quaresma, teknik direktör Lucescu o ve ailesinin yeni açıklamasıyla da ünlü mizahçı Charlie Chaplin Romandır.
Türkiye'de yoğun olarak yaşadıkları yerlerin başında özellikle Adana, Çanakkale, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Düzce, Manisa, Balıkesir, İstanbul, ve İzmir gelir.
Romanlar genellikle renkli giyim tarzına sahiptir Bunu sadece düğünlerde değil sosyal hayatta da görebilirsiniz bunun nedeni de tam olarak bilinmiyor ancak Dünyaya ilk yayıldıkları yer olan Hindistan'dan gelen bir alışkanlık olduğu düşünülüyor.Hindistan'da renklerin özel bir değeri vardır ve bu durum Roman yaşantısı ile özdeşleşmiştir.
Çoğunluğu gündelik ve sigortasız işlerde çalışırlar bu durum bir romana sorulduğunda izin günümü başkasına sorarak yapamam ne zaman dinleneceğime kendim karar Vermeliyim demiştir, Sanırım bu durumu özetliyor.
Ayrıca suç oranı da azımsanmayacak kadar yüksektir, ancak bu suçlar genellikle küçük çaplı işlerdir her toplumda Romanların çocuk çaldığı dedikodusu mutlaka vardır Amerika'daki Romanlar için bile aynı halk dilinde kullanılmaktadır Ancak bu sözü söyleyenlerin çoğu böyle bir duruma ömürleri boyunca şahit olmamıştır Tabii ki her toplumda çocuk hırsızlığı da çeşitli suçlarda işleniyor ancak hepsini bir milletle özdeşleştirmek büyük haksızlık
Düğünler Romanlar için Hayatın en önemli dönüm noktalarından biridir düğünleri o kadar ünlüdür ki siyasi kanalında çingene düğünleri konulu bir belgesel serisi bile vardır. şehirlere göre değişmekle beraber birçok roman düğününde düğüne harcanan para ve yapılan gösteriş bir üstünlük göstergesidir Mahalle aralarında yapılan düğünler bier kaç gece
devam edebilir.
İçlerinde yeni bir ekonomik sınıf ortaya çıkmaya başlamıştır ekonomilerinin gelişmesi ile beraber gelin kıyafetlerine harcanan paralar da akıl almaz rakamlara ulaşıyor geçtiğimiz yıl Çanakkale'de yapılan bir roman düğününde gelin bir gecede 6 kostüm değiştirmiş ve düğünün görüntüleri tüm Dünyada Milyonlarca izlenmeye ulaşmıştı Youtube'da Düğün 8 milyondan daha fazla izlenirken Facebook ve Instagram'da ise tüm dünyada 100 milyondan fazla görüntülenmiş hatta dünya çapındaki diğer düğün gelenekleri etkilemiştir.
Amerika'da bir çingene gelinin ise gelinliğinin kuyruğu basketbol sahası uzunluğundaydı Ayrıca bugüne kadar bir kavganın yaşanmadığı Roman düğünü çok az görülmüştür.
Genellikle bu olaylar kısa sürede yatıştırılarak eğlenceye devam edilir.
Romanların hayatlarının sadece eğlence ve müzikten ibaret olmadığı ve çok kritik sorunlarla mücadele etmek zorunda kaldıkları gerçeğini de unutmamak gerekiyor.
Dünya romanları son 50 yıla kadar ortak bir organizasyona sahip değildi Ancak Nisan 1971'de Romanların sorunlarını tartışmak üzere Londra yakınlarında uluslararası Roman Kongresi toplanmış bu kongreye atfen 1990'dan itibaren 8 Nisan dünya Romanlar günü olarak kutlanmaya başlamıştır.
Zarkovic tarafından yapılan gelen gelen şarkısı yine bu kongrede Roman marşı olarak kabul edildi özellikle Hindistan'ın desteği ile bir millet olarak neredeyse ilk defa resmiyette tanınır oldular ancak Romanlar arasından çıkan önemli aydınların hem sayılarının az olması hem de yeterli organizasyona sahip olamamalarından dolayı Roman hakları ve yaşam standartlarında gelişmeyi sağlayamamaları aynı zamanda toplumsal ayrımcılık onları yoksulluk temelli bir kısır döngüye sokmuştur. Örneğin Romanya'da aynı suçu işleyen Romanların yerli romanyalılara göre neredeyse iki kat fazla ceza yaptıkları insan hakları Örgütü tarafından tespit edilmiştir.
Bu nedenle Romanya'ya çeşitli yaptırımlar uygulansa da muamele aynen devam ediyor. Balkan topraklarında çok çeşitli Çingene kılanları var 50-100 Aile guruplarından oluşan bu kılanların liderlerine verilen isim ise çingene Kralı bu tabir Türkiye'de katına başı ya da çeribaşı olarak da kullanılır ama Avrupa'daki kadar yaygın bir sistem değildir dünyadaki en ünlü çingene kırallarından biri ise Antalya'daki tatilinde kalp krizi geçirerek ölen ve tüm Romanya çingeneleri kabul edilen babadır Hristiyan olsa da cenazesinde Müslüman Romanlar ve dinlerine göre Hristiyan romanlarda kendi dinlerine göre dua ettiler.
Son 15 yılda Türkiye'de köklü bir roman açılımı yapıldı ve Romanların içine düştükleri ekonomik ve sosyal kısır döngünün çözülmesi için girişimlerde bulunuldu henüz açılım Derinden bir etkiye sahip olmasa da uzun vadede başarı getirmesini ve toplumumuzun renkli bir parçası olan roman halkını daha iyi daha mutlu konumlarda görmeyi umarız
Yorumlar
0 comment